Suça İtilen Çocuklar Dizisi Bağlamında Güney Kore’nin Çocuk Refahı Yasası ile Türkiye’nin Çocuk Koruma Yasasının Değerlendirmesi

Giriş

Çocukların korunması, refahı ve topluma sağlıklı bireyler olarak kazandırılması, modern hukuk sistemlerinin öncelikli hedeflerinden biridir. Bu bağlamda, Güney Kore’nin “Çocuk Refahı Yasası” ile Türkiye’nin “Çocuk Koruma Yasası” farklı hukuki geleneklerden beslenmelerine rağmen, çocukların üstün yararını merkeze alan ortak amaçlar taşımaktadır. Güney Kore yapımı Suça İtilen Çocuklar dizisi, çocuk suçluluğu üzerinden hem sistemin işleyişini hem de hukuki düzenlemelerin pratikteki etkilerini çarpıcı bir şekilde gözler önüne sermektedir. Dizide yer alan vaka örnekleri, yasal düzenlemelerin önemini ve eksik kaldığı noktaları tartışmaya açarken; iki ülke mevzuatının karşılaştırmalı analizi, çocukların korunmasına yönelik farklı yaklaşımları ortaya koymaktadır.

Suça İtilen Çocuklar Dizi Değerlendirmesi

Kim Min-seok tarafından yazılıp Hong Jong-chan tarafından yönetilen dizi, 2022 yılı yapımı bir Güney Kore dizisidir. Dizi, çocuk suçlular üzerinden kanunları ve sistemi eleştirmekle birlikte hukuk düzenine dair de izleyicilere eleştirel bir bakış açısı sunmaktadır. On bölümlük dizide işlenmiş her bir vaka, izleyicileri derin bir vicdani muhakeme yapmaya sürüklemektedir. Dizi, güncel sorunlara da ışık tutmasıyla birlikte izleyenlerine sürükleyici ve başından zor kalkılacak bir seyir zevki sunmaktadır.

Dizinin ana karakterlerinden olan yargıç Shim Eun-seok ; ketumluğu, disiplini ve çocuk suçluları sevmemesiyle nam salmıştır. Yargıç, Yeonhwa bölgesindeki çocuk mahkemesine atandıktan sonra birbirinden zor ve karmaşık davalarla karşı karşıya kalmaktadır. Öyle ki; karşısına gelen bir davada adeta geçmişe gidecek, inatla bu davanın yargıçlığını üstlenmek isteyecek, yargıçlıktan çekilmek zorunda kalacak ve hatta Yargıtay tarafından kendisi aleyhine disiplin soruşturması yürütülecektir. Soruşturmanın nasıl sonuçlandığı beraberinde çocuk davalarının nasıl sonuçlandığı ve bir yargıcın vicdani muhakemesine tanık olmak isteyenlerinize diziyi tavsiye ederim.

Güney Kore’nin Çocuk Refahı Yasasının Değerlendirmesi

Kanunun ilk maddesinde kanunun amacının “çocukların sağlıklı doğmalarını, mutlu ve güvenli bir şekilde büyümelerini sağlamak için gerekli tedbirleri almak” olduğu ifade edilmiştir.

Kanunun ikinci maddesindeki temel ideolojinin “çocukların tam ve uyumlu bir kişisel gelişim için güvenli bir aile ortamında mutlu bir şekilde büyümeleri gerektiği” vurgulanmıştır ki bu dizide de en çok üzerinde durulan etmenlerden biridir. Dizide işlenen her davanın ortak özelliği, suça itilen/sürüklenen çocukların mutsuz, ilgisiz ve güvensiz aile ortamlarında büyümeleridir.

Kanunun onuncu, on birinci ve on ikinci maddelerinde Çocuk Politikası Koordinasyon Kurulunun ve Çocuk Hakları Koruma Merkezinin kurulacağı ve bunun beraberinde Sağlık ve Refah Bakanı tarafından her üç yılda bir çocuk sağlığı, çocuk güvenliği ve çocuk istismarına yönelik kapsamlı bir araştırma yürütüleceği ifade edilmiştir. Ek olarak madde on ikide il veya ilçe belediye başkanı ya da valisinin kendi yetki alanında bir Çocuk Refahı İstişare Kurulu kuracağı da söylenmiştir.

Kanunun on beşinci maddesinde çocuklar için uygulanacak koruma tedbirleri sıralanmıştır:

Bir yerin mülki amiri (belediye başkanı/ilçe kaymakamı/ilçe başkanı) yetki alanında korunmaya muhtaç bir çocuk tespit ettiğinde veya bir veliden talep aldığında, çocuğun üstün yararına Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre aşağıdaki koruma tedbirlerini alır:

1. Koruma altındaki çocuklara veya velilerine, özel kamu görevlilerinin, özel uzmanların veya çocuk komitesi üyelerinin danışmanlık ve rehberlik sağlaması.

2. Medeni Kanun uyarınca akraba olan kişinin, çocuğu aile içinde koruyabilmesini ve yetiştirebilmesini sağlayacak tedbirler.

3. Korunmaya muhtaç çocukların korunmaları ve yetiştirilmeleri için uygun tipteki ailelere emanet edilmelerini sağlayacak tedbirler alınır.

4. Korunmaya muhtaç çocukların, korunmalarına uygun çocuk esirgeme kurumlarına kabul edilmesi.

5. Uyuşturucu veya alkol bağımlılığı, duygusal, davranışsal veya gelişimsel bozukluklar, cinsel şiddet veya çocuk istismarı nedeniyle özel tedavi veya bakıma ihtiyaç duyan çocukların özel tedavi tesislerine veya bakım evlerine kabulü veya yatırılması.

6. Yurt İçi Evlat Edinme Özel Kanunu ve Yurt Dışı Evlat Edinme Kanunu hükümlerine göre evlat edinmeyle ilgili gerekli tedbirlerin alınması.

Kanunun on beşinci maddesinin ikinci fıkrasında, Sağlık ve Refah Bakanı tarafından ilgili bilgi sistemlerini birbirine bağlayarak ve kullanarak, çocuk refahına ilişkin veri veya bilgileri etkin bir şekilde işlemek ve bütünleştirmek amacıyla bütünleşik bir çocuk bilgi sistemi kurulacağı ifade edilmiştir.

Kanunun yirmi ikinci maddesinde devletin çocuk istismarını önleme ve engelleme görevine ilişkin kapsamlı bir düzenleme yapılmıştır. İlgili madde; devlete çocuk istismarını azaltmak için politika uygulama ve geliştirme, çocuk istismarına ilişkin bir ihbar sistemi kurma, mağdur çocukların korunması, tedavi edilmesi ve ailelerine destek sağlanması, yerel yönetimlerin çocuk istismarını önlemek ve düzenli olarak bildirim almak için bir acil durum telefon hattı kurmak zorunda olduğu ve çocuk istismarı uzmanı ataması vb. gibi birçok sorumluluk yüklemektedir.

Kanunun yirmi ikinci maddesinin ikinci fıkrasında “çocuk istismarının erken teşhisini ve koruyucu önlemlerin hızla alınmasını sağlamak amacıyla, Milli Eğitim Bakanı veya Milli Eğitim Müdürü, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenen şekilde, uzun süreli devamsızlık yapan öğrenciler vb. ile ilgili bilgileri Sağlık ve Refah Bakanı ile paylaşacağı” düzenlenmiştir ki bu, bakanlıkların çocuk istismarını önleme konusunda birlikte çalışıyor olduğunu gösteren çok önemli bir etmendir.

Kanunun yirmi sekizinci maddesinde oldukça önemli bir noktaya daha değinilmiştir. İlgili hüküm uyarınca “çocuk istismarı sona erdikten sonra bile, çocuk koruma kurumu başkanı veya özel çocuk koruma kurumu başkanı, çocuk istismarının tekrar edip etmediğini belirlemek için ev ziyaretleri, telefon görüşmeleri vb. yapacaktır. Ancak, Sağlık ve Refah Bakanlığı Yönetmeliği’nde öngörülen şekilde, tekrar istismar gibi durumlarda, ev ziyareti gibi yüz yüze bir inceleme yapılması gerektiği” ifade edilmiştir.

Kanunun kırk beşinci maddesi ve devamında, devlet ve yerel yönetimlerin kurmakla yükümlü olduğu merkezler açıklanmıştır. Bu merkezler:

-Çocuk Koruma Kurumu

-Evlat Edindirme Destek Merkezleri

-Aile Destek Merkezi

-Çocuk Esirgeme Kurumları

-Çocuklara Özel Tesisler

-Çocuklar İçin Sığınma Evi

Genel çerçeveye bakacak olursak, yasa, Güney Kore’deki çocukların refahını ve güvenliğini sağlamaya yönelik kapsamlı bir sosyal koruma mekanizması sunmaktadır. Çocukların korunması, rehabilitasyonu ve topluma kazandırılması için hem devlet hem de yerel yönetimler aktif sorumluluk taşımaktadır.

Türkiye’deki Çocuk Koruma Yasası ile Güney Kore’deki Çocuk Refahı Yasasının Karşılaştırmalı Değerlendirmesi

Amaç ve Kapsam

• Kore Çocuk Refahı Yasasının amacı; çocukların sağlıklı doğması, mutlu ve güvenli büyümesi için gerekli önlemlerin alınması ve genel refah yaklaşımı beraberinde sağlık, güvenlik, gelişim, ayrımcılık yasağı ve üstün yararlarının gözetilmesidir.

• Türkiye Çocuk Koruma Yasasının amacı ise; korunma ihtiyacı olan ve suça sürüklenen çocuklara yönelik koruyucu/destekleyici ve güvenlik tedbirlerinin belirlenmesi; ayrıca usul hükümleri ve çocuk mahkemelerinin düzeninin sağlanmasıdır. Yasanın çekirdeğinde koruma ve adalet odağı vardır.

Özetle, Kore Çocuk Refahı Yasasıyla bütün çocuklar için geniş bir politika çerçevelenirken Türkiye’deki Çocuk Koruma Yasasıyla daha çok risk altındaki çocuklar odaklı bir yasa yapılmıştır.

Temel İlkeler ve Yaş

• Kore Çocuk Refahı Yasasında da Türkiye Çocuk Koruma Yasasında “çocuk”, on sekiz yaşını doldurmamış kişi olarak tanımlanmıştır.

Politika Döngüsü & Veri ve Etki Analizi

• Kore’de her 5 yılda bir temel plan, her yıl uygulama planı; üç yılda bir kapsamlı araştırma, çocuk politikası etki değerlendirmesi ile politika ölç-öğren-düzelt döngüsüne bağlanmıştır.

• Türkiye’de politika planlaması ayrı mevzuat ve strateji dokümanlarıyla yürümektedir; 5395 Sayılı Kanun, plan döngüsünden ziyade karar/tedbir ve usul odaklıdır.

Koruma ve Destek Hizmetleri

• Kore’de sağlanan koruma ve destek hizmetleri: Danışmanlık-rehberlik, akraba yanında bakım, koruyucu aile, kurum bakımı, özel tedavi tesislerine kabul, evlat edinme işlemleri, bireysel koruma-yönetim planı, açıklama yükümlülükleri ve değerlendirme süreçleridir.

• Türkiye’de sağlanan koruma ve destek hizmetleri: Eğitim, sağlık, bakım, barınma, danışmanlık gibi koruyucu-destekleyici tedbirler; ayrıca güvenlik tedbirleri, acil korunma kararı ve geçici yerleştirme usulleri; tedbirlerin sürekliliği, gözden geçirilmesi ve denetimidir.

Sonuç

Güney Kore’nin Çocuk Refahı Yasası, kapsayıcı sosyal politikalar, sürekli veri analizi, kurumlar arası iş birliği ve önleyici mekanizmalar ile tüm çocukları hedef alan geniş bir koruma sistemi kurarken; Türkiye’nin Çocuk Koruma Yasası daha çok risk altındaki veya suça sürüklenen çocuklara odaklanarak koruma ve adalet ekseninde şekillenmektedir. Her iki modelin güçlü yanlarının harmanlanması, çocukların yalnızca sorun ortaya çıktıktan sonra değil, sorun oluşmadan önce de desteklenmesini sağlayabilir. Özellikle Güney Kore’deki politika döngüsü, veri temelli izleme ve kurumlar arası koordinasyon gibi unsurların Türk hukuk sistemine entegre edilmesi; Türkiye’deki yasanın koruyucu ve önleyici kapasitesini artırabilir. Son kertede, çocukların refahını güvence altına almak, yalnızca yasal metinlerde değil, toplumsal bilinçte de öncelikli bir hedef haline gelmelidir.

KAYNAKÇA:

https://www.law.go.kr/%EB%B2%95%EB%A0%B9/%EC%95%84%EB%8F%99%EB%B3%B5%EC%A7%80%EB%B2%95

https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5395.pdf

Ceren Düven