Depremin Sebep Olduğu Zararlar İçin Kim Sorumludur?

YAPININ DAYANIKLI OLMASINDAN DEVLET DE SORUMLUDUR.

Deprem Sonrası Hak Sahipliği Nedir?

Anayasa Mahkemesi, 23 Temmuz 2024 tarihinde 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16. maddesinin onuncu fıkrasındaki “Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır” ifadesini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. Bu karar, 3 Aralık 2024 tarihli ve 32741 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Geçici 16. madde, İmar Barışı kapsamında, 31 Aralık 2017’den önce yapılan ruhsatsız ve imara aykırı yapıların yasal statüye kavuşmasını sağlamak amacıyla eklendi. Bu düzenleme ile vatandaşların mülkiyet sorunları çözümlenerek elektrik, su, doğalgaz gibi temel hizmetlerden faydalanmaları hedeflendi. Ayrıca, devletle vatandaş arasındaki hukuki ihtilafların giderilmesi ve afet risklerine karşı yapı güvenliğinin artırılması amaçlandı.

Anayasa Mahkemesi, yapı kayıt belgesi verilen yapıların depreme dayanıklılığını yalnızca malikin sorumluluğuna yükleyen düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. Gerekçe olarak, devletin yaşam hakkını koruma ve denetim yükümlülüğü kapsamındaki pozitif yükümlülüklerinin kanunla ortadan kaldırılamayacağı açıklanmıştır. Devletin idari sorumluluğu ve denetim görevini yerine getirmemesi halinde zarar gören vatandaşların etkili başvuru hakkı Anayasa’nın 40. maddesiyle güvence altına alınmıştır.

Neden Önemli:

• • Devlet, yapıların depreme dayanıklılığını sağlama sorumluluğunu tamamen malike yükleyemez; idari denetim yükümlülüğü devam eder.

• • Yapı kayıt belgesi olan yapıların olası bir depremde hasar görmesi durumunda, idarenin hukuki sorumluluğunun ortadan kalkması kabul edilemez.

• • Bu karar, idare aleyhine dava açma ve tazminat talebinde bulunma hakkını korur.

• • Vatandaşların, yaşam hakkı olduğu kadar devletin de yaşam hakkını koruma yükümlülüğü vardır.

• • Devletin yaşam hakkını koruma yükümlülüğü kapsamında denetim işlevini yapması anayasal zorunluluktur.

• • Vatandaşın tam yargı davası açarak kamu kurumlarından zararının tazminini isteme hakkı anayasal güvence altındadır.

AYM’nin iptal kararı, kamu kurumlarının anayasal yükümlülükleri hakkında hesap vermeyi sağlayan önemli bir karardır.

Depremzedelerin Hakları ve Yasal Başvuru Yolları başlıklı kapsamlı makalemizde, tazminat davaları, idareye karşı yasal haklar, imar hukuku yükümlülükleri ve depreme karşı koruma hakkınızı nasıl savunabileceğiniz konularını detaylı olarak ele alıyoruz.

 6 ŞUBAT 2023 tarihli deprem felaketinden hemen sonra afetzedelerin de yararlanabilmesi amacıyla yazdığımız makalemizi okuyabilir ve haklarınız konusunda daha fazla bilgi edinebilirsiniz.